نظریه اشتقاق قاره ها 100 ساله شد

بازگشت به لرزه زمین ساخت و دیرینه لرزه شناسی تالار گفتگو


نظریه اشتقاق قاره ها 100 ساله شد

details توسط Koroush Gheisari » ۱۳۹۰/۱۰/۱۸ ۰۴:۰۰:۳۸
* ویرایش شده در تاریخ ۱۳۹۰/۱۰/۱۸ ۰۴:۳۶:۰۳


آلفرد لوتار وگنر در اول نوامبر 1880 در برلین متولد شد. وی دکترای خود را در سال 1904 در رشته ستاره شناسی از دانشگاه برلین دریافت کرد. وی بر پایه مطالعاتی که داشت مجذوب نظم هواشناسی گردید. وی با دختر یکی از مشهورترین هواشناسان به نام ولادمیر کوپن ازدواج کرد. وی از اولین پیشگامان ثبت اطلاعات آب و هوایی در آسمان و با استفاده از بالن بود و جبهه های هوایی را بوسیله بالن دنبال می کرد. سخنرانی های وی به کتاب های درسی استاندارد در هواشناسی تبدیل شدند و مدت ها تحت عنوان \"ترمودینامیک اتمسفر\" به تدریس آنها پرداخته شد. وی استاد دانشگاه ماربورگ بود و در سال 1911 زمانی که وی در کتابخانه دانشگاه مشغول مطالعه بود پی به شباهت فسیل های شناخته شده در لایه های زمین شناسی قسمت هایی شد که در حال حاضر توسط اقیانوس از یکدیگر جدا شده اند. وی به شباهت مرز قاره ها به یکدیگر توجه کرد و بیان داشت به نظر می رسد که قاره ای بزرگ توسط یک اره مویی در طول مرز کنونی بریده شده است. اما برای اثبات این ادعا وگنر باید به جمع آوری شواهدی می پرداخت تا فرضیه خود را ثابت کند. وی اعتقاد داشت که بر اساس شواهد فسیلی یک ابرقاره در 200 میلیون سال قبل وجود داشته که به قطعات مختلف و قاره های کوچکتر تقسیم شده است.
نظریه اشتقاق قاره ها که یکی از نبوغ آمیزترین کشفیات علمی قرن 20 به شمار می رود 100 سال قبل در 6 ژانویه 1912 توسط آلفرد وگنر (1930- 1880) زمین شناس، هواشناس و مکتشف آلمانی در 6 ژانویه 1912 فرمول نظریه اشتقاق قاره ها را مطرح کرد که از آن، تئوری تکتونیک صفحه ای مشتق شد.
وگنر ایده های خود را در اجلاسی که انجمن زمین شناسی موزه \"سنکنبرگ\" در فرانکفورت درباره یک \"ابَر قاره اولیه\" به نام \"پانگئا\" مطرح کرد که منشای قاره هایی است که امروز می بینیم. و در سال 1915 این دانشمند آلمانی کتابی با عنوان \"منشای قاره ها و اقیانوسها\" را منتشر کرد که در خصوص تکتونیک صفحه ای توضیح می داد. این فرضیه بیان می کند که 7 صفحه بزرگ، 12 صفحه کوچک و دهها میکروصفحه در لیتوسفر وجود دارند. این صفحات می توانند هم از نوع قاره ای و هم از نوع اقیانوسی باشند. حرکت آنها منجر به زمین لرزه، تشکیل رشته کوههای آتشفشانی (آند)، باز و بسته شدن اقیانوسها و ساخت رشته کوههایی چون آلپ و هیمالایا می شود. این حرکات را گرمای ناشی از داخل زمین هدایت می کند که به شکل حبابهای سنگی مایع از درون سیاره بالا می آید.
در كتابی که وگنر منتشر كرد، اصول عقايد خود را شرح داده است. او معتقد به وجود قاره اي عظيم به نام پانگه آ (به معناي همه ي خشكي ها ) است كه در حدود 200 ميليون سال پيش، شروع به قطعه قطعه شدن كرد و سرانجام قاره هاي امروزي را به وجود آورد. اين قاره (پانگه آ) چند ميليون سال بعد مبدل به دو قاره بزرگ لورازيا (laurasia) و گندوانا (Gondwana) شد كه اولي شامل آمريكاي شمالي، گرينلند و بيشتر قسمتهاي آسيا و اروپاي امروزي است و دومي آمريكاي جنوبي، آفريقا ، قطب جنوب، هندوستان ، استرالياي كنوني را شامل مي شده است.
فاصله دو قاره لورازيا و گندوانا را دريايي به نام تتيس (Tethys) پر مي كرده است كه امروزه درياهاي مديترانه، مازندران و سياه را بازمانده هاي آن مي دانند. وسعت اين درياي اوليه را هم از روي طبقات چين خورده اي كه از جبل الطارق تا اقيانوس آرام امتداد دارند مي توان تشخيص داد، زيرا اين رسوبات در كوه هاي پيرنه، آلپ، قفقاز، البرز، اطلس و هيماليا يافت مي شوند. چيزي از تقسيم شدن پانگه آ نگذشته بود كه آمريكا جنوبي و آفريقا نيز به صورت يك قطعه از گندوانا جدا شدند . بعدها با پديد آمدن اقيانوس اطلس جنوبي، اين دو قاره نيز ازهمديگر مجزا گشتند. در حدود 65 ميليون سال قبل اقيانوس اطلس توسعه بيشتري به سمت شمال يافت، استراليا از قطب جنوب جدا شد و هندوستان نيز شروع به حركت به سمت شمال و پيوستن به آسيا كرد.
به طور كلي دلايلي كه در كتاب ونگر براي درست بودن نظريه ي جابه جايي قاره ها ارائه شده اند عبارتند از :
1- وگنر، شباهت زيادي را ميان دو حاشيه ي شرقي آمريكاي جنوبي و غربي آفريقا يافته بود، و همين شباهت ظاهري مي توانست دليل بر اين موضوع باشد كه در گذشته، اين دو قاره به هم متصل بوده و بعدها از هم جدا شده اند.
2- بعضي از سنگواره هايي كه امروزه در روي دو قاره مجاور هم پيدا مي شوند، حاكي از آنند كه در گذشته آن قاره ها يك پارچه بوده اند.
3- اگر قاره ها در گذشته به هم متصل بوده اند، قاعدتاً بايد سنگ هايي مربوط به زمانهاي گذشته كه امروز در آنها دريافت مي شود، از لحاظ سن و جنس مشابه باشند. وجود چنين شباهتي ميان سنگ هاي شمال غرب آفريقا و شرق برزيل به اثبات رسيده است. در اين مناطق ، سنگهاي متعلق به 550 ميليون سال پيش ، در كنار سنگ هاي قديمي و دو ميليارد ساله هستند، تشابه سنگها طوري است كه فقط با فرض متصل بودن قاره ها به هم در گذشته هاي بسيار دور قابل توجيه است.
4- وقتي ثابت شد كه در قسمتهايي از قاره هاي واقع در نيم كره ي جنوبي كه امروزه در حدود منطقه استوا قرار دارند، آثار يخچالي مشاهده شده است وگنر نتيجه گرفت كه در گذشته، همه ي آن مناطق در محل قطب و در كنار همديگر واقع بوده اند

عقايد موافق و مخالف
با توجه به شواهد زیاد ی که وگنر برای فرضیه اش جمع آوری کرده بود اما وی نتوانسته بود تا مکانیزم متقاعد کننده ای را برای آن ارائه دهد. بنابراین تنها تعداد کمی از دانشمند ان از ایده های او پشتیبانی کردند که از آن جمله می توان به الکساندر دوتویت از افریقای جنوبی و آرتور هلمز از انگلستان اشاره کرد. در سال 1924 ویرایش امریکایی فرضیه وگنر منتشر شد و انجمن زمین شناسان نفت امریکا (AAPG) کنفرانسی را در مخالفت با فرضیه اشتقاق قاره ای ترتیب دادند. وتوا در سال 1937 مطلبي با عنوان قاره هاي سرگردان ما منتشر كرد و در آن، استدلالهاي ضعيف وگنر را كنار گذاشت و خود شواهد محكم تري در اين زمينه ارائه داد. هولمز نيز در كتاب زمين شناسي فيزيكي خود پيشنهاد كرد كه وجود جريانهاي كنوكسيون در داخل گوشته ي زمين مي تواند دليل احتمالي حركت قاره ها باشد. نظريه ي هولمز هنوز هم با آن كه تاكنون زمين شناسان در مورد عوامل حركت دهنده قاره ها به توافق عمومي نرسيده اند، از اعتبار برخوردار است.
در دهه 1930 فرضیه وگنر به کلی مردود و برای 30 سال مهجور گردید. در دهه 50 و 60 میلادی با توسعه علوم زمین و پیشرفت مطالعات و دستگاه ها، شواهد برجسته ای از گسترش بستر اقیانوس ها به همراه آنومالی های مغناطیسی متقارن در اطراف پشته های میان اقیانوسی کشف شد. این شواهد به سرعت فرضیه اشتقاق قاره ای را زنده و مستقیما باعث ایجاد انگاره \"زمین ساخت صفحه ای\" گردید و آلفرد وگنر به سرعت به عنوان پدر یکی از مهم ترین انقلاب های علمی قرن بیستم شناخته شد
وگنر عضو گروهی بود که برای مطالعه چرخش هوای قطبی به گرینلند اعزام شدند. وگنر در آخرین سفرش در نوامبر 1930، به همراه همکارش راسموس ویلامسن ناپدید شد و جسد وی در 12 می 1391 پیدا شد. دلیل مرگ وی سکته قلبی در اثر فشار بالا عنوان گردید. وی می گفت: ((علم یک فرایند جمعی است و ممکن است در یک زمان طولانی تر از عمر انسان اتفاق بیافتد. اگر من بمیرم، یکی جای من را خواهد گرفت و اگر تو بمیری یکی جای تو را. چیزی که مهم است به نتیجه رسیدن علم است))
به یاد این دانشمند بزرگ، موسسه ای برای مطالعات قطبی و دریایی در سال 1980 در آلمان به نام وی ایجاد شد. دره های برخوردی شهاب سنگ هایی در ماه و مریخ به نام وگنر ثبت شدند و سیارکی با نام وی با عنوان 29227 Wegener نامگذاری گردید.





Koroush Gheisari
 
 
پاسخ‌ها: ۳
تاریخ عضویت: ۱۳۹۰/۹/۱۷
 

شما نمی‌توانید پاسخ جدیدی ارسال کنید. ارسال نظر فقط برای اعضا میسر است، لطفا ابتدا وارد شويد يا ثبت نام کنيد.
کلمه رمز خود را فراموش کرده‌اید؟ فراموشی کلمه عبور.


تمامی حقوق برای وب‌سایت « انجمن مهندسی زلزله ایران (IEEA) » محفوظ است.

صفحه اصلی     |    درباره انجمن     |    پیوندها     |    پرسشهای متداول     |    تماس با ما     |    نسخه قدیمی سایت